پاورپوینت محراب (معماری اسلامی ایران)

پاورپوینت محراب دارای 52 اسلاید کامل با متن و تصاویر مربوطه می باشد. محراب از فعل حرب که مصدرش حرب و محراب بوده، گرفته شده است. بنا به گفته ابن منظور: در حقیقت مرد جنگاور است و محرب و محراب یعنی کسی که بسیار جنگجو است و گفته شده است محرب و محراب یعنی کسی که دارای شجاعت و جنگاوری است. همچنین آورده شده که کلمه محراب از مصدر « محاربه » گرفته شده، برای اینکه نماز گزار هنگام نماز با شیطان جنگ می کند و در هنگام نماز با حضور قلبش با نفسش مبارزه می کند.

پاورپوینت محراب

فهرست مطالب

• واژه شناسی محراب در فرهنگهای لغت فارسی و عربی
• لفظ محراب در قرآن
• واژه شناسی محراب در فرهنگ دهخدا و معین
• محراب در ادبیات عرفانی
• محراب در آئین مهری
• محرابی در اسلام و رابطۀ آن با محراب کلیساها
• محراب در معماری اسلامی
• تزئینات در محراب
• محراب نمايي از هنر
• رنگ در محراب
• کتیبه های تزئینی محرابها
• گچ بری
• نقش محراب در مساجد و دیگر اماکن مذهبی
• محرابهای اولیه
• مهرابه های ایران
• مشهورترین محرابهای جهان اسلام

پاورپوینت محراب

پاورپوینت محراب

هدف از عبادت در اسلام، تکامل معنوی انسان است و این کمال حاصل نمی شود مگر اینکه انسان به جهاد اکبر یعنی مبارزه با نفس اماره بپردازد، مبارزه با نفس اماره در اسلام از طریق عبادت و پرهیز از محرمات انجام می گیرد. یک قسمت از عبادات مانند نماز و حج نیاز به مکان مخصوص مانند محراب و مسجد و کعبه دارد و قسم دیگر آن نیازی به مکان بخصوصی ندارد؛ مانند : روزه، جهاد اصغر ( جنگ با دشمن خارجی ) پرهیز از محرمات و …

محراب در آئین مهری

مهرابه در واقع به معنای جایگاه و معبد مهر یا خورشید است. در واژة « مهرابه » جزء نخست نام مهر است که گاه با خورشید یکی است و پسوند « آبه، آوه » که در واژه های گرمابه، سرمابه و جز آن به نظر می رسد. آبه یا آوه به معنای جای مسقف با سقف ضربی هلالی و قوس دار است که مهرابه ها را چنین بنا می کردند و سقف حمام ها و سردابه ها یا زیر زمین ها برای سکونت چنین ساختاری داشتند…

پاورپوینت محراب

مهرابه های ایران

در ایران از تعدادی مهرابه مهری نام برده شده است که هیچ کدام ویژگیهای مخصوص یک معبد مهری را ندارد، از جمله صحنه کشتن گاو توسط میترا که از ملزومات هر مهرابه ای محسوب می شود . آقای دکتر سر افراز از جمله محققینی است که معتقد است در ایران معبد مهری وجود ندارد، زیرا در تمام مهرابه های مهری از شرق ( هندوستان ) تا غرب ( آلمان و انگلستان ) نقش برجستة مهر وجود دارد ولی در معابد منسوب به مهر در ایران این خصوصیت دیده نمی شود.

محراب: قلب معنوی و کانون هنر در مساجد ایرانی

در معماری مساجد، هیچ عنصری به اندازه محراب دارای بار معنایی، تقدس و تمرکز هنری نیست. محراب، این طاق‌نمای مقعر در دیوار قبله، نه تنها جهت کعبه را به نمازگزاران نشان می‌دهد، بلکه به عنوان نقطه کانونی مسجد، نمادی از دروازه‌ای به سوی عالم معنا و محل تجلی زیباترین و پیچیده‌ترین هنرهای اسلامی ایران است. بررسی سیر تحول محراب‌ها، در حقیقت، مروری بر تاریخ هنر گچ‌بری، کاشی‌کاری، و خوشنویسی در معماری اسلامی ایران است.

ریشه و معنای محراب:

واژه “محراب” در لغت به معنای “محل جنگ” یا “بالای مجلس” آمده است، اما در اصطلاح معماری اسلامی، به فرورفتگی در دیوار قبله (دیوار جنوبی مسجد) اطلاق می‌شود که جهت نماز را مشخص می‌کند و امام جماعت در آن می‌ایستد. از نظر نمادین، محراب را می‌توان جایگاه حضور معنوی پیامبر (ص) در مسجد، نمادی از غاری که وحی در آن نازل شد، یا دروازه‌ای به سوی بهشت تعبیر کرد. این عمق معنایی، همواره هنرمندان را بر آن داشته تا تمام خلاقیت و توانایی خود را در تزئین این عنصر مقدس به کار گیرند.

سیر تحول محراب‌سازی در ایران: در مساجد اولیه دوران اسلامی، محراب‌ها بسیار ساده و تنها با یک فرورفتگی در دیوار مشخص می‌شدند. اما به تدریج و با شکوفایی هنر اسلامی، محراب‌ها به بوم نقاشی هنرمندان تبدیل شدند.

– دوره سلجوقی (قرون ۵ و ۶ هجری):

این دوره، عصر طلایی گچ‌بری در ایران است. محراب‌های سلجوقی با گچ‌بری‌های بسیار برجسته، عمیق و پرکار شناخته می‌شوند. نقوش اسلیمی و ختایی در هم تنیده، همراه با کتیبه‌هایی به خط کوفی گل‌دار و نسخ، تمام سطح محراب را می‌پوشاند. محراب مسجد جامع اردستان و به ویژه محراب اولجایتو در مسجد جامع اصفهان، شاهکارهای بلامنازع این دوره هستند. محراب اولجایتو با پیچیدگی خیره‌کننده نقوش و کتیبه‌های متعددش، اوج هنر گچ‌بری در معماری اسلامی محسوب می‌شود.

– دوره ایلخانی (قرون ۷ و ۸ هجری):

در این دوره، علاوه بر گچ‌بری که همچنان با قدرت ادامه دارد (مانند محراب مسجد جامع نطنز)، استفاده از کاشی زرین‌فام و کاشی‌های نقش‌برجسته در ساخت محراب رواج می‌یابد. محراب‌های زرین‌فام، با لعاب طلایی و نقوش ظریف، جلوه‌ای بسیار مجلل و درخشان به محراب می‌بخشیدند. محراب حرم امام رضا (ع) در مشهد (که اکنون در موزه آستان قدس نگهداری می‌شود) نمونه‌ای برجسته از این نوع است.

– دوره تیموری و صفوی (قرون ۹ تا ۱۲ هجری)

: این دوران، عصر شکوفایی کاشی‌کاری معرق و هفت‌رنگ است. محراب‌ها به طور کامل با کاشی‌های رنگارنگ پوشیده می‌شوند. کاشی معرق، با کنار هم چیدن قطعات کوچک کاشی‌های رنگی، امکان ایجاد طرح‌های بسیار دقیق و پیچیده را فراهم می‌کرد. محراب مسجد شیخ لطف‌الله اصفهان، با رنگ‌های لاجوردی و فیروزه‌ای خیره‌کننده و نقوش اسلیمی که به سمت مرکز محراب در حرکتند، نمونه‌ای متعالی از هنر کاشی‌کاری معرق در دوره صفوی است. در این دوره، خط ثلث به خط اصلی کتیبه‌های محراب تبدیل می‌شود.

اجزای یک محراب:

یک محراب معمولاً از چندین بخش تشکیل شده است: یک طاق‌نمای اصلی که فضای مقعر را ایجاد می‌کند، ستون‌نماهایی در دو طرف، یک حاشیه یا قاب کلی که تمام مجموعه را در بر می‌گیرد، و کتیبه‌هایی که معمولاً آیات قرآن، احادیث یا نام سازنده و تاریخ ساخت را در خود دارند. هر یک از این اجزا با دقت و ظرافت طراحی و با انواع هنرها تزئین می‌شوند.

در نهایت، محراب بیش از یک عنصر معماری صرف است. این کانون هنری و معنوی، عصاره‌ای از جهان‌بینی و هنر اسلامی-ایرانی است. هنرمند مسلمان، با تزئین محراب، نه تنها مهارت فنی خود را به نمایش می‌گذارد، بلکه باور و اعتقاد خود را در قالب نقوش انتزاعی اسلیمی، هندسه مقدس و کلام الهی متجلی می‌سازد و فضایی خلق می‌کند که نمازگزار را از دنیای مادی جدا کرده و به سوی عالم معنا رهنمون می‌شود.