پاورپوینت کاروانسرای مادر شاه

پاورپوینت کاروانسرای مادر شاه با 40 اسلاید کامل در وب سایت نوین ارچ قرار گرفته است. کاروانسرا ها، مهمان خانه های بین راهی کشور ایران در طی قرون متمادی گذشته بوده و سابقه آن به دوره هخامنشی یعنی بیش از دو هزار و پانصد سال قبل می رسد. در مسیر راه های مهم بین شهری، کاروانسرا ها به فاصله مسافتی که کاروان در یک روز می توانسته طی کند، ساخته می شده است.

پاورپوینت کاروانسرای مادر شاه

از دوره پادشاهی هخامنشی و اشکانی کاروانسرای شناخته شده ای در ایران باقی نمانده است، ولی از زمان ساسانیان تعداد معدودی کاروانسرا باقی مانده که الگوی کاروانسرا های بعدی در دوره اسلامی قرار گرفته است. از قدیمی ترین کاروانسرا های ایران می توان از کاروانسرای دروازه گچ ( شکل 1) (2) ۞ نام برد. پایه ها و بخشی از دیوار های این کاروانسرا که با سنگ و آهک ساخته شده هنوز باقی است. این بنا دارای یک حیاط مرکزی و تعدادی دالان در اطراف حیاط است.

پاورپوینت کاروانسرای مادر شاه

بازارچه هنر

اين بازارچه را پيشتر بازارچه بلند مي خواندند و امروز بازار هنر مي نامند. اكنون در حجره هاي اين بازار دست سازهاي بومي و سنتي به مشتريان عرضه مي شود و در حجره هاي فوقاني، صنعتگران بومي به ساختن اين آثار مشغولند. هنوز هم در اين بازار اشيايي به مشتريان فروخته مي شود كه نامهاي خاطره برانگيزي را به ياد مي آورد: خاتم مينا، قلمكار، قلمزني، منبت، سوخت، تذهيب، معرق، گلابتون، زريبافي … . از زمان ساخت مجموعه مدرسه و بازار و كاروانسرا سيصد سال مي گذرد.

اصطبل و سالن پذیرایی

با توجه به خصوصیات ساختمانی، جلال و شکوه کاروانسرا، وجود قسمتهایی همچون اصطبل های ستوندارِ مخصوص، تالار پذیرایی، امکانات رفاهی مناسب همچون حمام و آب انبار، کاروانسرای مادرشاه از کاروانسراهای سلطنتی محسوب می شده و همانند کاروانسرای شیخ علیخان استقبال های رسمی از پادشاهان و سفرای خارجی قبل از ورود به اصفهان در آن صورت می گرفته است.

پاورپوینت کاروانسرای مادر شاه

کاروانسرای مادر شاه (مهمانسرای عباسی): تجلی شکوه معماری صفوی در قلب اصفهان

در ضلع شرقی خیابان چهارباغ عباسی اصفهان، مجموعه‌ای باشکوه از معماری، هنر و تاریخ قرار گرفته است که روزگاری به عنوان یکی از مجلل‌ترین کاروانسراهای عصر صفوی شناخته می‌شد: کاروانسرای مادر شاه. این بنا که همراه با مدرسه و بازارچه‌ای متصل به خود، یک مجموعه شهری کامل را تشکیل می‌داد، آخرین کاروانسرای بزرگ ساخته شده در دوران صفویه است و به دلیل معماری فاخر، تزئینات نفیس و موقعیت استراتژیک خود، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این کاروانسرا امروزه پس از یک مرمت و بازسازی گسترده، به عنوان “مهمانسرای عباسی” شناخته می‌شود و یکی از زیباترین هتل‌های سنتی ایران و جهان به شمار می‌رود.

تاریخچه و معماری:

این مجموعه عظیم به دستور شاه سلطان حسین صفوی، آخرین پادشاه قدرتمند صفوی، و با درآمد حاصل از املاک مادرش ساخته شد و به همین دلیل به “کاروانسرای مادر شاه” شهرت یافت. هدف از ساخت آن، ایجاد یک اقامتگاه مجلل برای تجار، سفرا و مهمانان عالی‌رتبه‌ای بود که به پایتخت پررونق صفویان سفر می‌کردند.

معماری کاروانسرا بر اساس الگوی چهار ایوانی طراحی شده است که یکی از الگوهای کلاسیک و رایج در معماری کاروانسراهای ایرانی است. حیاط مرکزی وسیع و چهارگوش، قلب مجموعه را تشکیل می‌دهد و حجره‌ها، ایوان‌ها و فضاهای اقامتی در دو طبقه گرداگرد آن سازماندهی شده‌اند. این حیاط با حوض بزرگ و باغچه‌های سرسبز خود، فضایی آرام و دلنشین برای استراحت مسافران خسته از راه فراهم می‌کرده است.

ورودی اصلی کاروانسرا که از خیابان چهارباغ منشعب می‌شود، دارای یک سردر رفیع و بسیار زیبا با تزئینات مقرنس و کاشی‌کاری‌های معرق و هفت‌رنگ است که شکوه و اهمیت بنا را از همان ابتدا به نمایش می‌گذارد. پس از عبور از هشتی ورودی، بازدیدکننده به حیاط بزرگ مجموعه وارد می‌شود. چهار ایوان اصلی در چهار ضلع حیاط، تقارن و تعادل را در پلان برقرار کرده و به عنوان فضاهای ارتباطی و نشیمن عمومی عمل می‌کردند.

حجره‌های اقامتی در دو طبقه طراحی شده‌اند. هر حجره شامل یک ایوانچه کوچک در جلو و یک اتاق در عقب بود. حجره‌های طبقه همکف معمولاً برای نگهداری کالاها و حجره‌های طبقه بالا برای اقامت مسافران استفاده می‌شد. علاوه بر فضاهای اقامتی، کاروانسرا دارای فضاهای خدماتی دیگری مانند اصطبل‌های بزرگ در پشت بنا برای نگهداری چهارپایان، انبارها، آشپزخانه و حمام نیز بوده است.

تزئینات و هنر:

آنچه کاروانسرای مادر شاه را از سایر کاروانسراها متمایز می‌کند، غنای تزئینات آن است. برخلاف بسیاری از کاروانسراهای برون‌شهری که معماری ساده و کارکردی دارند، این کاروانسرای شهری با انواع هنرهای تزئینی آراسته شده است. کاشی‌کاری‌های معرق و هفت‌رنگ با نقوش اسلیمی و ختایی، گچ‌بری‌های نفیس، مقرنس‌کاری‌های هنرمندانه در سردر و ایوان‌ها و نقاشی‌های دیواری با الهام از طبیعت و داستان‌های ایرانی، همگی نشان از اوج هنر دوره صفوی دارند. این تزئینات فاخر، فضا را از یک اقامتگاه صرف، به یک اثر هنری باشکوه تبدیل کرده‌اند.

مرمت و تغییر کاربری به مهمانسرای عباسی:

این بنای ارزشمند پس از دوره صفویه و با افول اصفهان، برای سال‌ها متروکه و نیمه‌ویران باقی ماند. در دهه ۱۳۳۰ شمسی، با ابتکار شرکت بیمه ایران، پروژه عظیم مرمت و بازسازی کاروانسرا با هدف تبدیل آن به یک هتل مدرن و در عین حال سنتی آغاز شد. این پروژه که با نظارت باستان‌شناسان و معماران برجسته‌ای چون آندره گدار انجام شد، یکی از اولین و مهم‌ترین پروژه‌های احیای بناهای تاریخی در ایران بود. در این فرآیند، ضمن حفظ ساختار اصلی و تزئینات اصیل کاروانسرا، امکانات رفاهی مدرن به آن اضافه شد و بنا با نام “مهمانسرای شاه عباس” (و بعداً عباسی) حیاتی دوباره یافت.

امروزه، مهمانسرای عباسی نه تنها یک هتل لوکس، بلکه یک موزه زنده از معماری و هنر صفوی است. قدم زدن در حیاط و ایوان‌های آن، تجربه‌ای منحصربه‌فرد از اقامت در دل تاریخ و لذت بردن از شاهکارهای هنری است که با دقت و وسواس مرمت و نگهداری شده‌اند. این مجموعه، نمونه‌ای موفق از پیوند میان حفظ میراث فرهنگی و توسعه صنعت گردشگری است.